WordPress multisite uitgelegd: wanneer wel en niet

Wat WordPress multisite precies is

WordPress multisite is een functie die standaard in WordPress zit en waarmee je vanuit één installatie een netwerk van meerdere websites draait. Alle sites delen dezelfde code, dezelfde database en hetzelfde overzicht van gebruikers, thema's en plugins. Als netwerkbeheerder bepaal jij centraal wat beschikbaar is; per site beheren redacteuren hun eigen content en instellingen. De sites draaien op subdomeinen, in submappen of elk op een eigen domeinnaam. De functie bestaat al sinds 2010 en kost niets extra.

Even belangrijk is wat multisite niet is. Het is geen vertaalplugin: voor één site in meerdere talen bestaan betere oplossingen. Het is ook geen kopieerknop die content automatisch synchroniseert tussen sites; elke site heeft gewoon eigen pagina's die je apart vult. En het is geen standaardinstelling: je activeert multisite bewust via een aanpassing in de configuratie, en je hosting moet het aankunnen. Dat laatste blijkt in de praktijk vaak het eerste struikelblok. Wie deze verschillen niet kent, kiest multisite nogal eens om de verkeerde reden.

Wanneer multisite een goede keuze is

Multisite blinkt uit bij netwerken van vergelijkbare sites. Een franchise met twintig vestigingen die elk een eigen site willen met dezelfde opzet: nieuwe vestiging, nieuwe site, binnen een uur live. Een merk dat per land een site draait met dezelfde structuur maar eigen content. Scholengroepen, gemeenten en brancheorganisaties met tientallen deelsites. Overal waar de sites hetzelfde ontwerp en dezelfde functionaliteit delen, bespaart één centrale installatie serieus veel beheertijd. Eén huisstijlwijziging rol je bovendien in één keer uit over alle vestigingen.

De winst is concreet: je voert elke update één keer uit in plaats van twintig keer, je host alles op één omgeving, de huisstijl blijft automatisch consistent en gebruikers loggen overal in met hetzelfde account. Bij een netwerk van tien of meer sites scheelt dat al snel tientallen beheeruren per maand. Precies daarom draaien veel universiteiten en mediabedrijven hun deelsites al jaren op deze functie. Ook nieuwe medewerkers zijn sneller ingewerkt, omdat elke site hetzelfde werkt.

De nadelen die niemand je vertelt

Nadeel één: alles hangt aan elkaar. Eén mislukte plugin-update kan het hele netwerk platleggen, niet één site. Eén beveiligingslek raakt alle sites tegelijk, want ze delen dezelfde database. Wat bij losse sites een vervelend incident is, wordt bij multisite direct een bedrijfsbreed probleem. Serieus testen voor elke update is daarom geen luxe maar noodzaak, het liefst op een aparte testomgeving die de echte situatie nabootst.

Nadeel twee: plugins. Lang niet elke plugin is gebouwd met multisite in gedachten. Sommige werken niet of maar half, andere rekenen licentiekosten per site in plaats van per installatie, waardoor de besparing alsnog verdampt. Vooral back-up-, beveiligings- en webshopplugins gedragen zich in een netwerk anders dan op een losse site. Controleer dus vooraf per plugin of multisite officieel wordt ondersteund.

Nadeel drie: hosting. Al het verkeer van alle sites komt op één omgeving samen. Eén site die viraal gaat of een piek vangt, vertraagt de rest van het netwerk mee. Goedkope gedeelde hosting is hiervoor ongeschikt en staat het soms niet eens toe; reken op een stevige VPS of beheerde omgeving vanaf enkele tientjes per maand, plus iemand die er verstand van heeft. Vraag je host vooraf expliciet of multisite wordt ondersteund.

Eruit stappen is lastiger dan erin

De minst vertelde waarheid: een site uit een multisite-netwerk losmaken is specialistisch werk. De data van alle sites staat verweven in dezelfde database, mediabestanden delen één mappenstructuur en gebruikers zijn netwerkbreed geregistreerd. Wie één site wil verhuizen naar een eigen installatie, moet dat allemaal zorgvuldig ontvlechten. Een WordPress specialist heeft daar al snel een dag of meer aan, afhankelijk van de omvang van de site. Hoe groter het netwerk, hoe complexer het ontvlechten wordt.

Denk daarom vooraf na over exitscenario's. Wil je ooit een vestiging of merk verkopen, dan verkoop je liever een losse site dan een stuk netwerk. Krijgt één site straks afwijkende functionaliteit, dan gaat het gedeelde fundament wringen. De vuistregel: stap alleen in multisite als je redelijk zeker weet dat de sites de komende jaren bij elkaar horen en op elkaar blijven lijken.

De alternatieven

Alternatief één: losse WordPress sites met centraal beheer. Met beheertools of een onderhoudscontract worden updates centraal getest en uitgerold, terwijl elke site technisch onafhankelijk blijft. Gaat er iets mis, dan raakt dat één site en niet je hele bedrijf. Bij Volstoom regelen we dat via WordPress onderhoud vanaf €59 per maand per site. Voor twee tot pakweg tien sites is dit vrijwel altijd de verstandigste route.

Alternatief twee: een headless opzet met één contentbron en meerdere voorkanten. Interessant voor grotere organisaties waar sites echt dezelfde content delen, zoals productinformatie in meerdere landen. Redacteuren werken dan in één systeem, terwijl elke site zijn eigen techniek en tempo houdt. Het is wel een flinke stap in techniek en budget, dus alleen logisch bij serieuze schaal. Wanneer zoiets loont en wanneer standaard WordPress ruimschoots volstaat, lees je in WordPress of maatwerk.

De beslisregel

De regel die wij hanteren: kies multisite bij vijf of meer sites die hetzelfde ontwerp en dezelfde functionaliteit delen, beheerd door één team, zonder plannen om sites af te splitsen of te verkopen. Voldoe je niet aan alle voorwaarden, kies dan losse installaties met centraal beheer. Twijfel je, begin dan los: van losse sites naar multisite migreren is later eenvoudiger dan andersom.

Sta je aan het begin en overweeg je meerdere sites, neem de beslissing dan direct mee in het bouwtraject; achteraf ombouwen is duurder dan vooraf goed kiezen. Een professionele WordPress website staat er bij ons vanaf €1.495 per site, en we adviseren eerlijk of multisite in jouw situatie tijd bespaart of vooral risico stapelt. Die afweging maken we liever één keer goed aan de voorkant dan achteraf onder druk.